Địa điểm du lịch

Làng tranh Đông Hồ, vẻ đẹp phồn thực

22/11/2014 - 675 view
Làng tranh Đông Hồ, vẻ đẹp phồn thực

Ở làng tranh Đông Hồ (Bắc Ninh), dễ thấy nét phồn thực trong tranh dân gian Đông Hồ được biểu tả sống động qua trí tưởng tượng phong phú của nghệ nhân, vừa thanh nhã, dí dỏm mà vẫn thật bình dị, gần gũi với đời sống người dân nơi làng xã. Phồn thực cũng là một nội dung của dòng tranh này vì nó phản ánh, chuyển tải được tư tưởng, ước nguyện, khát vọng sinh sôi, nảy nở sung túc của cả người làm ra tranh lẫn người chơi, thưởng thức tranh.

Theo từ điển Hán Việt của Đào Duy Anh: phồn là tốt, nhiều; thực là đầy đủ; và phồn thực nghĩa là nảy nở ra nhiều. Nét phồn thực trong tranh dân gian Đông Hồ cần được hiểu theo nghĩa rộng, không chỉ là biểu đạt tính tượng trưng của giao hòa nam nữ mà đó là ước nguyện, mong muốn, khát khao cuộc sống no đủ, đông đúc, vạn vật được sinh sôi, nảy nở, mùa màng bội thu, cây cỏ xanh tươi, hoa quả nặng trĩu cành... Văn hóa nước ta xuất phát từ cái gốc nông nghiệp nên điều quan tâm đầu tiên cũng là khát vọng của cư dân nông nghiệp là sự sinh sôi, nảy nở trong cuộc sống con người và vạn vật. Do đó, tín ngưỡng phồn thực như một mạch sống bền bỉ thẩm sâu trong tiềm thức của người Việt, trở thành thuộc tính văn hóa sâu đậm với những biểu hiện đặc sắc trong nghệ thuật suốt tiến trình phát triển của lịch sử văn hóa dân tộc.

Dòng tranh dân gian Đông Hồ được sáng tạo ra bởi những người nông dân và để phục vụ người chơi tranh, phần lớn cũng là nông dân, họ có sự cảm thụ nghệ thuật hồn nhiên, chân chất và mộc mạc. Bởi thế, “ngự” tại làng tranh Đông Hồ là những tác phẩm mỹ thuật thẩm thấu sâu sắc cội nguồn lịch sử dân tộc cùng những giá trị tinh thần nhân văn và khát vọng về sự sinh tồn thuần Việt. Hãy nhìn vào các chủ đề chính trong tranh Đông Hồ, chủ yếu hướng về những gì gần gũi với đời sống làng xã của người nông dân. Các nghệ nhân làng tranh Đông Hồ đã biểu hiện khát vọng về một cuộc sống viên mãn, hạnh phúc qua những tờ tranh cầu chúc phồn thực như: Vinh hoa, Phú quý, Mục đồng thổi sáo... hay ca ngợi cuộc sống ở những khía cạnh bình dị mà ngụ ý sâu sắc như: Hứng dừa, Đấu vật, Gà đàn, Lợn đàn, Cá đàn, Bịt mắt bắt dê... Những những bức tranh này có cấu trúc mang ý nghĩa tâm linh phồn thực với số nhiều. Đây chẳng phải là niềm mơ ước của mọi người, mọi nhà mỗi khi bước sang một năm mới hay sao!

Những người nghiên cứu văn hóa dân gian còn thấy rằng, ở làng tranh Đông Hồ có một số tranh vẽ nhấn về hình khối phồn thực khá kỹ, được xem là một vẻ đẹp của sự sáng tạo “ngoạn mục” về phồn thực trong mỹ thuật như: Đánh ghen, Hứng dừa... Nếu trong tranh Đánh ghen biểu tả trực diện vẻ đẹp của cơ thể thì trong tranh Hứng dừa dừng lại ở tính ẩn dụ với hình ảnh chàng trai tung hai trái dừa và cô gái tung cao váy xòe hứng mang ẩn ý âm dương. Cho nên khi xem tranh ta thấy nét phồn thực biểu lộ thanh nhã, dí dỏm dưới những nét sinh hoạt đời thường trong cuộc sống người nông dân. Đó cũng là điều làm nên sự khác biệt, nét đặc trưng trong sự biểu thị phồn thực của tranh dân gian Đông Hồ.

Từ tất cả những yếu tố trên, chúng ta thật khó có thể phủ định yếu tố phồn thực trong dòng tranh nổi tiếng này. Bởi, những ước mơ giản dị, chất phác, thân thuộc của người nông dân xưa chính là cái đẹp đã đi vào tranh dân gian Đông Hồ một cách tự nhiên, sống động với những nét vẽ thô mộc, khỏe khoắn, bố cục chặt chẽ, đông đúc, màu sắc tươi trong, tự nhiên... Mặc dù, xã hội hiện đại không còn thuần nông, những ước mơ, khát vọng của con người hôm nay đã lớn hơn rất nhiều chứ không chất phác, bình dị, hồn nhiên như xưa nhưng nét đẹp phồn thực nói riêng, vẻ đẹp của dòng tranh dân gian Đông Hồ vẫn có ý nghĩa và chỗ đứng nhất định trong cuộc sống người Việt. Khi con người hiện đại thấy mệt mỏi với những phức tạp, cầu kỳ trong cuộc sống thì người ta lại yêu mến, ngưỡng mộ, quay về chất hồn nhiên, mộc mạc trong dòng tranh dân gian này. Bởi thế mà làng tranh Đông Hồ vẫn thường xuyên đón khách đến thăm.

Làng tranh Đông Hồ, vẻ đẹp phồn thực 2

Làng tranh Đông Hồ, vẻ đẹp phồn thực 3


TTXT du lịch Bắc Ninh

Mục lục

Du lịch Bắc Ninh
          - Làng tranh Đông Hồ
          - Đền Bà Chúa Kho
          - Chùa Bút Tháp
          - Chùa Dâu
Địa điểm du lịch
© 2012 - 2020 by Duy Lang